“İnfluenzaya karşı en etkili korunma yöntemi ise her yıl uygulanan mevsimsel grip aşısıdır.”

İnfluenza Nasıl Bulaşır?

İnfluenza; başlıca influenza A ve B virüslerinin neden olduğu bulaşıcı bir solunum yolu enfeksiyonudur. Virüs, enfekte kişinin öksürmesi, hapşırması veya konuşması sırasında çevreye yayılan ve havada asılı kalan solunum parçacıklarıyla bulaşır. Virüsle kirlenmiş ellerin ağız, burun ve gözlerle teması da bulaşmaya katkıda bulunabilir.

Grip olan kişiler, belirtiler ortaya çıktıktan sonraki ilk 3 gün boyunca en bulaşıcıdır. Ancak virüs, belirtiler ortaya çıkmadan bir gün önce de bulaşıcı olabilir ve belirtiler ortaya çıktıktan sonra 5-7 güne kadar da bulaşıcı kalabilir. Çok kolay bulaştığı için topluluklar arasında hızla yayılır ve hatta salgınlara bile yol açabilir.

Belirtileri Nelerdir?

Grip çoğunlukla ani başlar. En sık görülen belirtiler şunlardır:

• Ateş, üşüme ve titreme
• Kuru öksürük
• Boğaz ağrısı
• Baş ağrısı
• Yaygın kas ve eklem ağrıları
• Belirgin halsizlik ve yorgunluk
• Burun akıntısı veya tıkanıklığı

Her hastada ateş görülmeyebilir. Özellikle çocuklarda bulantı, kusma ve ishal de tabloya eşlik edebilir. Çoğu kişi bir hafta içinde iyileşmekle birlikte öksürük ve halsizlik daha uzun sürebilir. (www.who.int)

Kimler Daha Fazla Risk Taşır?

İnfluenza herkesi etkileyebilir; ancak aşağıdaki kişilerde ağır hastalık ve komplikasyon riski daha yüksektir:

• 65 yaş ve üzerindekiler
• Beş yaşından küçük, özellikle iki yaşın altındaki çocuklar
• Gebeler
• Astım, KOAH, kalp-damar hastalığı veya diyabeti olanlar
• Kronik böbrek, karaciğer ya da nörolojik hastalığı bulunanlar
• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler
• İleri derecede obezitesi olanlar
• Bakımevi gibi toplu yaşam alanlarında kalanlar

İnfluenza; viral veya bakteriyel zatürreye, solunum yetmezliğine ve kronik hastalıkların ağırlaşmasına neden olabilir. Sağlık çalışanlarının ve risk grubundaki kişilerle yaşayanların aşılanması da bulaşma riskinin azaltılmasına yardımcı olur. (www.ecdc.europa.eu)

Grip Aşısı Neden Her Yıl Yapılmalıdır?

İnfluenza virüsleri sürekli değiştiği ve aşıyla oluşan bağışıklık zamanla azaldığı için grip aşısının her yıl yenilenmesi gerekir.

Dünya Sağlık Örgütü, dünyanın farklı bölgelerinde dolaşan virüsleri Küresel İnfluenza Sürveyans ve Yanıt Sistemi aracılığıyla izler. Güney yarımküredeki kış döneminde görülen suşlar, Kuzey yarımkürede başlayacak sezon için önemli bir gösterge olmakla birlikte aşı bileşimi yalnızca bu verilere göre belirlenmez. Küresel sürveyans sonuçları, virüslerin antijenik ve genetik özellikleri ile epidemiyolojik veriler birlikte değerlendirilir. (www.who.int)

2026–2027 Sezonu Aşısında Hangi Suşlar Bulunuyor?

Dünya Sağlık Örgütü, Türkiye’nin de içinde bulunduğu Kuzey yarımkürede 2026–2027 sezonunda kullanılacak üç bileşenli, yumurta temelli influenza aşıları için şu virüsleri önermiştir:

• A/Missouri/11/2025 (H1N1)pdm09 benzeri virüs
• A/Darwin/1454/2025 (H3N2) benzeri virüs
• B/Tokyo/EIS13-175/2025 (B/Victoria soy hattı) benzeri virüs

Hücre kültürü veya rekombinant yöntemlerle üretilen aşılarda aynı temel influenza gruplarını hedefleyen bazı farklı referans virüsler kullanılabilir. Türkiye’de uygulanacak aşının kesin bileşimi, ruhsatlı ürünün üretim yöntemine ve ürün bilgisine göre kontrol edilmelidir. (www.who.int)

“Grip aşısı hastalığa yakalanma olasılığını azaltır; hastalık geliştiğinde daha hafif geçirilmesine, komplikasyon ve hastaneye yatış riskinin düşürülmesine yardımcı olur.”

“İnaktive enjeksiyon yoluyla uygulanan grip aşıları influenzaya neden olmaz.”

Aşı Ne Zaman Yapılmalıdır?

Kuzey yarımkürede çoğu kişi için eylül ve ekim ayları uygun aşılama dönemidir. Koruyucu bağışıklığın gelişmesi genellikle yaklaşık iki hafta sürer. Ancak bu aylarda aşı olunamamışsa sezonun kaçırıldığı düşünülmemelidir; influenza virüsleri dolaşımda olduğu sürece daha sonraki aylarda da aşı yapılabilir.

Tıbbi bir engeli bulunmayan altı aylık ve daha büyük kişilere yıllık influenza aşısı önerilmektedir. Aşı özellikle risk grubundakiler, gebeler, ileri yaştaki kişiler ve sağlık çalışanları için önemlidir. Aşı seçimi kişinin yaşı, gebelik durumu, kronik hastalıkları ve alerji öyküsü dikkate alınarak sağlık profesyoneliyle birlikte yapılmalıdır. (www.cdc.gov)

Laboratuvar Tanısı Ne Zaman Gerekir?

İnfluenza, COVID-19 ve diğer solunum yolu enfeksiyonları benzer belirtilere neden olabilir. Bu nedenle yalnızca klinik bulgularla kesin ayrım yapmak her zaman mümkün değildir.

Özellikle risk grubundaki hastalarda, ağır veya ilerleyici tabloda ve test sonucunun tedavi kararını etkileyeceği durumlarda laboratuvar incelemesi gerekebilir. İnfluenza A ve B ile SARS-CoV-2 ve diğer solunum yolu virüslerini birlikte araştırabilen moleküler testler, etkenin belirlenmesine çok yardımcı olur. Numunenin, belirtilerin başladığı ilk günlerde ve uygun yöntemle alınması tanısal başarıyı artırır.

Ne Zaman Hekime Başvurulmalıdır?

Nefes darlığı, göğüste ağrı veya baskı, bilinç bulanıklığı, morarma, sıvı alamama, belirgin güçsüzlük ya da düzelirken yeniden ağırlaşan ateş ve öksürük varlığında sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Risk grubundaki kişiler belirtiler hafif görünse bile hekimleriyle erken iletişime geçmelidir.

Antiviral ilaçlar, özellikle hastalığın ilk 48 saatinde başlandığında daha etkili olabilir. Ancak ağır hastalarda daha geç başlanması da yarar sağlayabilir. Antibiyotikler influenza virüsüne etkili değildir; yalnızca ikincil bakteriyel enfeksiyon geliştiğinde hekim önerisiyle kullanılmalıdır.

Aşı Dışında Nasıl Korunabiliriz?

• Elleri düzenli olarak su ve sabunla yıkamak
• Yüze yıkanmamış ellerle dokunmamak
• Öksürürken ve hapşırırken ağız ile burnu kapatmak
• Kapalı ortamları düzenli havalandırmak
• Hastalık belirtileri varken evde kalmak ve yakın teması azaltmak
• Salgının yoğun olduğu dönemlerde kalabalık, iyi havalandırılmayan ortamlarda maske kullanmak
• Bardak, çatal ve havlu gibi kişisel eşyaları paylaşmamak

İnfluenza, özellikle risk grubundaki kişiler için basit bir kış hastalığı değildir. Her yıl güncellenen grip aşısının zamanında yaptırılması; el hijyeni, havalandırma ve solunum yolu önlemleriyle birlikte uygulandığında hem bireysel hem de toplumsal korunmayı güçlendirir.

Önemli not: Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Tanı, tedavi veya kişiye özel aşılama önerisi yerine geçmez.

Kaynaklar

1. World Health Organization. Influenza (Seasonal).
2. World Health Organization. Recommended Composition of Influenza Virus Vaccines for Use in the 2026–2027 Northern Hemisphere Influenza Season.
3. European Centre for Disease Prevention and Control. Risk Groups for Severe Influenza.
4. Centers for Disease Control and Prevention. Clinical Guidance for Influenza Vaccination, 2026–2027.
5. T.C. Sağlık Bakanlığı Aşı Portalı. Mevsimsel Grip.

İnfluenza Mevsimi Yaklaşırken: Gripten Korunmanın Yolları yazısı ilk önce Biolab İzmir üzerinde ortaya çıktı.

Derin ven trombozu (DVT), kan akımının yavaşlaması, damar duvarının zarar görmesi veya kanın pıhtılaşma eğiliminin artması sonucu derin toplardamarlarda pıhtı oluşmasıdır. Genellikle baldır, uyluk veya pelviste görülür; daha seyrek olarak kollarda da gelişebilir.

Derin Ven Trombozu Belirtileri

DVT bazen belirti vermeyebilir. En sık görülen belirtiler şunlardır:

• Çoğunlukla tek bacakta ani şişlik
• Baldır, diz arkası veya uylukta ağrı ve hassasiyet
• Kramp ya da gerginlik hissi
• Etkilenen bölgede sıcaklık artışı
• Kızarıklık, morarma veya renk değişikliği
• Ayakta durmakla ya da yürümekle artan rahatsızlık

Bu bulgular başka hastalıklarda da görülebileceğinden kesin tanı için tıbbi değerlendirme gerekir.

Derin Ven Trombozu Risk faktörleri

Daha önce DVT veya pulmoner emboli geçirilmesi, büyük ameliyatlar, yaralanmalar, uzun süreli hareketsizlik, uzun yolculuklar, kanser, gebelik, hormon ilaçları, ileri yaş, obezite ve kalıtsal pıhtılaşma bozuklukları riski artırabilir. Birden fazla faktörün birlikte bulunması riski daha da yükseltir.

Derin Ven Trombozu Komplikasyonları

DVT’nin en önemli komplikasyonu, pıhtının koparak akciğer damarlarını tıkamasıyla gelişen pulmoner embolidir. Ayrıca uzun vadede bacakta kalıcı şişlik, ağrı ve cilt değişiklikleriyle seyreden post-trombotik sendrom gelişebilir. DVT veya pulmoner emboli geçiren kişilerde pıhtının tekrarlama riski de artabilir.

Derin Ven Trombozu Tanısı

Tanı sürecinde hastanın belirtileri ve risk faktörleri değerlendirilir. 

• Wells skoru klinik olasılığı belirlemeye yardımcı olur. 
• D-dimer testi özellikle düşük riskli kişilerde pıhtı olasılığının dışlanmasında kullanılabilir; ancak yüksek sonuç tek başına DVT tanısı koydurmaz. 
• Temel görüntüleme yöntemi venöz Doppler ultrasondur.
• Trombofili testleri her hastaya rutin olarak uygulanmaz. Genç yaşta açıklanamayan, tekrarlayan veya alışılmadık bölgelerde oluşan pıhtılarda hekim tarafından değerlendirilebilir.

Trombofili değerlendirmesinde kullanılabilen başlıca testler şunlardır:

• Faktör V Leiden mutasyonu
• Protrombin G20210A mutasyonu
• Antitrombin aktivitesi
• Protein C aktivitesi
• Serbest veya fonksiyonel Protein S
• Lupus antikoagülanı
• Antikardiyolipin antikorları
• Anti-beta-2 glikoprotein I antikorları

Derin Ven Trombozu Tedavi ve Korunma Yolları

Tedavinin amacı pıhtının büyümesini, akciğere ilerlemesini ve yeni pıhtı oluşmasını önlemektir. Temel tedavi kan sulandırıcı ilaçlardır. Seçilmiş hastalarda pıhtı eritici veya girişimsel tedaviler, vena kava filtresi ve kompresyon çorapları kullanılabilir.

DVT riskini azaltmak için uzun süre hareketsiz kalmamak, yolculuklarda düzenli hareket etmek, sağlıklı kiloyu korumak, fiziksel aktivite yapmak ve doktor tarafından verilen koruyucu ilaçları önerilen şekilde kullanmak önemlidir.

Ne zaman acil yardım alınmalı?

Ani nefes darlığı, nefesle artan göğüs ağrısı, kanlı öksürük, bayılma, ciddi baş dönmesi, hızlı kalp atışı veya morarma pulmoner emboli belirtisi olabilir. Bu durumda test yaptırmak için beklenmeden 112 aranmalı veya acil servise başvurulmalıdır.

Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için sağlık profesyoneline başvurulmalıdır.

Kaynaklar

• National Institute for Health and Care Excellence — Venous thromboembolic diseases: diagnosis, management and thrombophilia testing, NG158; son güncelleme 2 Ağustos 2023.
• Centers for Disease Control and Prevention — Venous Thromboembolism: About and Risk Factors.
• American Society of Hematology — VTE Guidelines: Thrombophilia Testing and Treatment of DVT/PE.
• MedlinePlus — D-Dimer Test.

Derin Ven Trombozu (DVT)  yazısı ilk önce Biolab İzmir üzerinde ortaya çıktı.

NEJM’de yayınlanan çalışma sonuçlarına göre aşının B.1.351 varyantı ile gelişen hafif-orta şiddetli COVID-19 gelişimini önlemede neredeyse hiç etkinliği yok (etkinlik %10,4). Ancak hiçbir hastada ciddi COVID-19 geliştiği gözlenmemiş.

Makalenin tam metni için tıklayınız.

Oxford-Astrazeneca aşısı.. yazısı ilk önce Biolab İzmir üzerinde ortaya çıktı.

İngiltere varyantı (B.1.1.7) sadece bulaşıcılığı değil ölüm riskini ve hastalık ciddiyetini de olumsuz yönde etkiliyor.

Makalenin tam metni için tıklayınız.

SARS-CoV-2 B.1.1.7 varyantı… yazısı ilk önce Biolab İzmir üzerinde ortaya çıktı.

Reseptör bağlayıcı bölgesinde (K417N, E484K, N501Y) üç kritik mutasyon taşıyan bu yeni variant muhtemelen daha bulaşıcı ve bağışık yanıttan (örn, nötralizan antikor) kaçışta daha başarılı.

Makalenin tam metnine ulaşmak için tıklayınız.

Güney Afrika’dan yeni bir SARS.. yazısı ilk önce Biolab İzmir üzerinde ortaya çıktı.

JAMA’da yayınlanan bu metaanalizde şimdiye kadar hakemli bir dergide yayınlanmış (n=4) ve henüz hakem değerlendirmesinden geçmemiş veya medya haberi olarak paylaşılmış (n=6) randomize kontrollü çalışmalar değerlendirmeye alınmış.

Konvelesan plasma tedavisi etkisiz…

15 Ocak 2021 tarihinde RECOVERY grubu konvelesan plazma koluna hasta alımını durdurduğunu duyurmuştu. Birkaç gün önce de NIAID destekli randomize kontrollü çalışmada konvelesan plazma grubuna hasta alımı kapatıldı. Bu sonuçlar Mayo Clinic’ten yayınlanan gözlemsel çalışmaların aksine konvelesan plazma tedavisinin etkisiz olduğuna işaret ediyor.

Makalenin tam metni için tıklayınız.

COVID-19 için konvelesan.. yazısı ilk önce Biolab İzmir üzerinde ortaya çıktı.

Tamamen aşılanmış kişilerle birlikte kapalı alanlarda maske takmadan toplanabilirsiniz.

İçeride, başka bir evden aşılanmamış insanlarla (örneğin, birlikte yaşayan akrabaları ziyaret ederek), bu kişilerden herhangi birinin veya birlikte yaşadıkları herhangi birinin COVID-19 nedeniyle ciddi hastalık riski artmadığı sürece, maskesiz toplanabilirsiniz .

COVID-19 olan birinin yanındaysanız, semptomlarınız olmadıkça başkalarından uzak durmanıza veya test yaptırmanıza gerek yoktur.

Peki Ne Değişmedi..

Şimdilik, tamamen aşı olduysanız:

Maske takmak, diğerlerinden en az 6 fit uzakta kalmak ve kalabalıklardan ve yetersiz havalandırılan alanlardan kaçınmak gibi birçok durumda kendinizi ve başkalarını korumak için yine de adımlar atmalısınız . Bu önlemleri ne zaman olursanız olun:

Alenen

Birden fazla haneden aşılanmamış insanlarla bir araya gelmek

COVID-19 nedeniyle ciddi hastalık veya ölüm riski yüksek olan veya riski yüksek bir kişiyle yaşayan aşılanmamış bir kişiyle ziyaret

Yine de orta veya büyük ölçekli toplantılardan kaçınmalısınız.

Yine de yurt içi ve yurt dışı seyahati ertelemelisiniz. Seyahat ediyorsanız, yine de CDC gerekliliklerini ve tavsiyelerini takip etmeniz gerekecektir .

Yine de , özellikle hasta birinin yanındaysanız, COVID-19 semptomlarına dikkat etmelisiniz . COVID-19 semptomlarınız varsa, test yaptırmalı ve evde ve başkalarından uzak durmalısınız.

Tam Aşı olduysanız yazısı ilk önce Biolab İzmir üzerinde ortaya çıktı.

İsrail’den yapılan bu araştırmada, Pfizer-BioNtech aşısının gerçek yaşam koşullarındaki etkinliği eşleştirilmiş analizlerle (matched) incelenmiş. Çalışmaya 596.618 kişi dahil edilmiş.

Sonuçlar faz3 randomize kontrollü çalışmada elde edilenlere benzer bulunmuş.

İkinci doz aşıdan 7 gün sonra başlanan takip süresince aşı etkinliği; SARS-CoV-2 PCR pozitifliği ile gösterilen infeksiyon varlığını önlemede %92, semtopmatik COVID-19 gelişimini önlemede %94, hastaneye yatışı önlemede %87, ve ciddi COVID-19 gelişimini önlemede ise %92 olarak tespit edilmiş.

Makalenin tam metni için tıklayınız.

Pfizer-BioNtech mRNA… yazısı ilk önce Biolab İzmir üzerinde ortaya çıktı.

İspanya’dan yapılan bu araştırmada ciddi COVID-19 hastalarından alınan üst ve alt solunum yolu örneklerinde canlı virüsün daha uzun süre (4 haftaya kadar) tespit edildiği gösterilmiş. Aynı süre hafif ve ayaktan tedavi edilmiş hastalarda maksimum 10 gün olarak tespit edilmiş. Alınan örneklerde uzun süre canlı virüs varlığına yüksek nötralizan antikor varlığında bile rastlandığı belirtilmiş. Bu sonuçlar ciddi hastalar için uygulanması gereken karantina süresini etkileyecek gibi görünüyor.

Makalenin tam metnine linkten ulaşabilirsiniz.

Ciddi COVID-19 hasta… yazısı ilk önce Biolab İzmir üzerinde ortaya çıktı.

Covid-19 Mikrobiyolojik Tanı Testlerinin Pandemide Akılcı Kullanımı

Covid-19 Mikrobiyolojik Tanı… yazısı ilk önce Biolab İzmir üzerinde ortaya çıktı.