ALKALEN FOSFATAZ (ALP)

Test Açıklaması
Alkalin fosfataz (ALP), fosfat esterlerini alkali pH’ta hidrolize eden ve birçok dokuda bulunan bir enzimdir. Serum/Plazmadaki ALP aktivitesi başlıca karaciğer–safra yolu (kanaliküler membran) ve kemik (osteoblast) kaynaklıdır; daha az oranda bağırsak, plasenta ve böbrek izoenzimleri katkıda bulunabilir. ALP, özellikle kolestazın ve kemik yapım-yıkım dengesindeki artmış osteoblastik aktivitenin değerlendirilmesinde yararlıdır. Sonucun doğru klinik yorumlanması için yaş, gebelik durumu, büyüme dönemi ve eşlik eden testler (GGT, ALT/AST, bilirubin, kalsiyum–fosfor, PTH, 25-OH D vitamini) dikkate alınmalıdır.

Klinik Kullanım Alanları

• Karaciğer ve safra yolları hastalıklarının değerlendirilmesi (kolestatik patern)
• Kemik metabolizması bozukluklarının incelenmesi (osteoblastik aktivite artışı)
• Gebelik ve çocuklukta fizyolojik artışların izlenmesi
• Diğer karaciğer testleriyle birlikte kolestaz ayrımının desteklenmesi (özellikle GGT ile)

Test Sonucunun Yorumu

Yüksek ALP: Hepatobiliyer/kolestatik nedenler: İntrahepatik veya ekstrahepatik kolestaz, safra yolu obstrüksiyonu (taş, striktür, tümör), primer biliyer kolanjit/primer sklerozan kolanjit, ilaçlara bağlı kolestaz, infiltratif karaciğer hastalıkları (metastaz, granülomatöz hastalıklar), konjestif hepatopati. Kolestatik köken şüphesinde GGT ve/veya 5’-nükleotidaz artışı ALP yükselmesini destekler. Kemik kaynaklı nedenler: Paget hastalığı, osteomalazi/raşitizm (D vitamini eksikliği ile), hiperparatiroidi, iyileşen kırık, kemik metastazları ve primer kemik tümörleri, renal osteodistrofi. Fizyolojik nedenler: Çocukluk/ergenlikte büyüme atakları, gebelik (plasental ALP; özellikle 3. trimester), bazı bireylerde postprandiyal intestinal ALP artışı. Diğer: Hipertiroidi (kemik dönüşümü artışı), bazı malignitelerde izoenzim artışları.

Düşük ALP : Hipofosfatazya (konjenital; persistan düşük ALP için önemli ayırıcı), Malnütrisyon / protein-enerji yetersizliği, Çinko veya magnezyum eksikliği, Hipotiroidi
Ağır anemi, ciddi sistemik hastalıklar/yoğun bakım durumları (nadir), Wilson hastalığında (özellikle fulminan tabloda) düşük/normal ALP görülebilir (klinik bağlamda değerlendirilir).Düşük ALP genellikle daha nadir ve daha az özgüldür; tekrarlayan, persistan düşüklükte klinik bulgular ve eşlik eden biyokimyasal parametrelerle birlikte değerlendirme önerilir.