TSH

Tirotropin (TSH; eski adıyla tiroid uyarıcı hormon), iki alt birimden oluşan bir glikoprotein hormondur. Alfa alt birimi, folikül stimülan hormon (FSH), insan koryonik gonadotropini (hCG) ve luteinizan hormonun (LH) alfa alt birimlerine benzerdir. Beta alt birimi ise diğer glikoprotein hormonlardan farklıdır ve hormona biyokimyasal özgüllüğünü kazandırır.

TSH, serbest triiyodotironin (fT3) ve serbest tiroksin (fT4) düzeylerini içeren negatif geri bildirim mekanizmasına yanıt olarak hipofiz ön lobunda sentezlenir ve salgılanır. Ayrıca hipotalamustan salgılanan tirotropin salgılatıcı hormon (TRH) TSH üretimini doğrudan uyarır.

TSH, tiroid hücre yüzeyindeki spesifik reseptörlerle etkileşerek iki temel etki oluşturur:

Tiroid hücrelerinin çoğalmasını ve hipertrofisini uyarır.

Tiroid bezinde triiyodotironin (T3) ve tiroksin (T4) sentez ve salınımını artırır.

Serum TSH konsantrasyonları sirkadiyen (günlük) varyasyon gösterir; en yüksek düzeyler gece saatlerinde, en düşük düzeyler ise genellikle sabah 10:00 ile öğleden sonra 16:00 arasında görülür. Ancak klinik TSH ölçümleri çoğunlukla 08:00–18:00 saatleri arasında ayaktan hastalarda yapıldığından, bu biyolojik varyasyon genellikle test sonucunun yorumunu etkilemez.

Hipotalamo-hipofizer fonksiyonların normal olduğu durumlarda, serum TSH ile serbest tiroksin (fT4) düzeyleri arasında log/lineer ters bir ilişki bulunur.

Kullanım Amacı

Tiroid fonksiyon bozukluklarının taranması, primer hipotiroidi ve hipertiroidinin tanı ve izleminde kullanılır. Tiroid hormon replasman tedavisi alan hastaların takibinde ve tiroid kanseri hastalarında tiroksin supresyon tedavisinin izlenmesinde yardımcıdır.

Test Sonucunun Yorumu

Primer hipotiroidide TSH yükselirken primer hipertiroidide düşer. Normal serbest T4 ile birlikte anormal TSH düzeyleri subklinik tiroid hastalıklarını düşündürür. Ağır sistemik hastalıklarda geçici TSH değişiklikleri görülebilir. Sonuçlar klinik bulgular ile birlikte değerlendirilmelidir.

Primer hipotiroidide, tirotropin (TSH; eski adıyla tiroid uyarıcı hormon) düzeyleri yüksek olur. Primer hipertiroidide ise TSH düzeyleri düşüktür.

Dolaşımdaki TSH düzeylerinin kantitatif olarak ölçülebilmesi, tiroid fonksiyonunun değerlendirilmesinde önemli bir yere sahiptir. Özellikle primer (tiroid kaynaklı) hipotiroidinin, sekonder (hipofiz kaynaklı) ve tersiyer (hipotalamik) hipotiroididen ayırıcı tanısında yararlıdır. Primer hipotiroidide TSH düzeyleri belirgin şekilde yükselirken, sekonder ve tersiyer hipotiroidide TSH düzeyleri genellikle düşük veya normal bulunur.

Serbest tiroksin (fT4) düzeyinin normal olduğu durumlarda TSH’nin yüksek veya düşük olması sırasıyla subklinik hipotiroidi veya subklinik hipertiroidi olarak adlandırılır.

Tirotropin salgılatıcı hormon (TRH) stimülasyon testi, hastanın TRH’ye yanıt olarak TSH düzeyindeki değişim incelenerek hipotiroidi tiplerinin ayırt edilmesine yardımcı olur. Genellikle:

• Primer hipotiroidide TRH’ye TSH yanıtı abartılıdır,
• Sekonder hipotiroidide yanıt yoktur,
• Tersiyer hipotiroidide yanıt gecikmiştir.

Primer hipertiroidili bireylerin çoğunda TSH baskılanmıştır ve TRH stimülasyonuna bazal değerin üzerine çıkan bir TSH artışı görülmez.

Ağır hasta ve hastanede yatan bireylerde TSH düzeyleri yalancı düşük veya geçici olarak yüksek saptanabilir.