SERBEST PSA / TOTAL PSA ORANI

Serbest PSA/Total PSA oranı, serumdaki serbest PSA konsantrasyonunun total PSA konsantrasyonuna oranlanmasıyla hesaplanır:

% Serbest PSA = (Serbest PSA / Total PSA) × 100

PSA serumda serbest ve proteinlere bağlı formlarda bulunur. Prostat kanseri bulunan hastalarda serbest PSA’nın total PSA’ya oranı, benign prostat hastalıkları bulunan hastalara göre genellikle daha düşüktür. Bu nedenle oran, total PSA’nın tek başına yeterli ayırım sağlayamadığı durumlarda prostat kanseri ile benign prostat hastalıklarının ayırıcı değerlendirilmesine yardımcı olabilir. 

Test özellikle 50 yaş ve üzerindeki, dijital rektal muayenesi prostat kanseri açısından şüpheli olmayan ve total PSA değeri 4–10 ng/mL arasında bulunan erkeklerde klinik değerlendirmeye yardımcı olarak kullanılır. Prostat kanseri tanısı için tek başına kullanılmaz; kesin tanı gerektiğinde prostat biyopsisi ile konur. 

Test Sonucunun Yorumu:

Serbest PSA/Total PSA oranının düşük olması prostat kanseri olasılığının artması, yüksek olması ise benign prostat hastalığı olasılığının artması ile ilişkilidir. Oranın klinik yararı özellikle total PSA’nın 4–10 ng/mL arasında bulunduğu “gri bölge”de gösterilmiştir. Prostat kanseri olasılığı yaşın artması ve % serbest PSA’nın azalmasıyla artmaktadır. Sonuç tek başına tanısal değildir; total PSA düzeyi, yaş, klinik bulgular, dijital rektal muayene ve gerektiğinde prostat biyopsisi ile birlikte değerlendirilmelidir.