Derin Ven Trombozu (DVT)
Derin ven trombozu (DVT), kan akımının yavaşlaması, damar duvarının zarar görmesi veya kanın pıhtılaşma eğiliminin artması sonucu derin toplardamarlarda pıhtı oluşmasıdır. Genellikle baldır, uyluk veya pelviste görülür; daha seyrek olarak kollarda da gelişebilir.
Derin Ven Trombozu Belirtileri
DVT bazen belirti vermeyebilir. En sık görülen belirtiler şunlardır:
- Çoğunlukla tek bacakta ani şişlik
- Baldır, diz arkası veya uylukta ağrı ve hassasiyet
- Kramp ya da gerginlik hissi
- Etkilenen bölgede sıcaklık artışı
- Kızarıklık, morarma veya renk değişikliği
- Ayakta durmakla ya da yürümekle artan rahatsızlık
Bu bulgular başka hastalıklarda da görülebileceğinden kesin tanı için tıbbi değerlendirme gerekir.
Derin Ven Trombozu Risk faktörleri
Daha önce DVT veya pulmoner emboli geçirilmesi, büyük ameliyatlar, yaralanmalar, uzun süreli hareketsizlik, uzun yolculuklar, kanser, gebelik, hormon ilaçları, ileri yaş, obezite ve kalıtsal pıhtılaşma bozuklukları riski artırabilir. Birden fazla faktörün birlikte bulunması riski daha da yükseltir.
Derin Ven Trombozu Komplikasyonları
DVT’nin en önemli komplikasyonu, pıhtının koparak akciğer damarlarını tıkamasıyla gelişen pulmoner embolidir. Ayrıca uzun vadede bacakta kalıcı şişlik, ağrı ve cilt değişiklikleriyle seyreden post-trombotik sendrom gelişebilir. DVT veya pulmoner emboli geçiren kişilerde pıhtının tekrarlama riski de artabilir.
Derin Ven Trombozu Tanısı
Tanı sürecinde hastanın belirtileri ve risk faktörleri değerlendirilir.
- Wells skoru klinik olasılığı belirlemeye yardımcı olur.
- D-dimer testi özellikle düşük riskli kişilerde pıhtı olasılığının dışlanmasında kullanılabilir; ancak yüksek sonuç tek başına DVT tanısı koydurmaz.
- Temel görüntüleme yöntemi venöz Doppler ultrasondur.
- Trombofili testleri her hastaya rutin olarak uygulanmaz. Genç yaşta açıklanamayan, tekrarlayan veya alışılmadık bölgelerde oluşan pıhtılarda hekim tarafından değerlendirilebilir.
Trombofili değerlendirmesinde kullanılabilen başlıca testler şunlardır:
- Faktör V Leiden mutasyonu
- Protrombin G20210A mutasyonu
- Antitrombin aktivitesi
- Protein C aktivitesi
- Serbest veya fonksiyonel Protein S
- Lupus antikoagülanı
- Antikardiyolipin antikorları
- Anti-beta-2 glikoprotein I antikorları
Derin Ven Trombozu Tedavi ve Korunma Yolları
Tedavinin amacı pıhtının büyümesini, akciğere ilerlemesini ve yeni pıhtı oluşmasını önlemektir. Temel tedavi kan sulandırıcı ilaçlardır. Seçilmiş hastalarda pıhtı eritici veya girişimsel tedaviler, vena kava filtresi ve kompresyon çorapları kullanılabilir.
DVT riskini azaltmak için uzun süre hareketsiz kalmamak, yolculuklarda düzenli hareket etmek, sağlıklı kiloyu korumak, fiziksel aktivite yapmak ve doktor tarafından verilen koruyucu ilaçları önerilen şekilde kullanmak önemlidir.
Ne zaman acil yardım alınmalı?
Ani nefes darlığı, nefesle artan göğüs ağrısı, kanlı öksürük, bayılma, ciddi baş dönmesi, hızlı kalp atışı veya morarma pulmoner emboli belirtisi olabilir. Bu durumda test yaptırmak için beklenmeden 112 aranmalı veya acil servise başvurulmalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için sağlık profesyoneline başvurulmalıdır.
Kaynaklar
- National Institute for Health and Care Excellence — Venous thromboembolic diseases: diagnosis, management and thrombophilia testing, NG158; son güncelleme 2 Ağustos 2023.
- Centers for Disease Control and Prevention — Venous Thromboembolism: About and Risk Factors.
- American Society of Hematology — VTE Guidelines: Thrombophilia Testing and Treatment of DVT/PE.
- MedlinePlus — D-Dimer Test.