AMİLAZ (MAYİ)

Vücut sıvılarında amilaz ölçümü, pankreatik kaynaklı sıvı varlığını ve bazı non-pankreatik nedenleri ayırt etmeye yardımcı olabilir. Amilazdan zengin plevral efüzyonlar en sık pankreatit ile ilişkilendirilmekle birlikte özofagus rüptürü, malignite, pnömoni ve karaciğer sirozu gibi durumlarda da görülebilir; bu nedenle plevral sıvı amilazı rutin bir test değildir, ancak ayırıcı tanıyı daraltmak amacıyla kullanılabilir. Sonuçların eş zamanlı serum amilaz ile birlikte, genellikle plevral sıvı/serum amilaz oranı üzerinden değerlendirilmesi önerilir. Pankreatik hastalığa bağlı efüzyonlarda bu oran genellikle non-pankreatik nedenlere kıyasla belirgin daha yüksektir.

Peritoneal (asit) sıvıda amilaz ve lipaz, periton boşluğunda pankreatik sıvı varlığını göstermek amacıyla ölçülebilir. Pankreatik kökenli sıvılarda beklenen düzeyler, genellikle eş zamanlı serum düzeylerinin birkaç katı olacak şekilde belirgin yüksektir. Buna karşılık non-pankreatik asitte amilaz düzeyi çoğu zaman serum amilazına göre daha düşük bulunur.

Drenaj sıvısında amilaz, kronik pankreatite bağlı internal pankreatik fistüllerin veya cerrahi sonrası gelişen pankreatik fistül varlığının desteklenmesinde kullanılabilir. Drenaj sıvısındaki amilaz aktivitesinin serum düzeylerine göre birkaç kat yüksek olması pankreatik sıvı varlığını düşündürür. Klinik değerlendirmede eş zamanlı serum amilaz ile karşılaştırma önerilir.

Test Sonucunun Yorumu

 Peritoneal ve drenaj sıvıları: Non-pankreatik peritoneal sıvılarda amilaz aktivitesi sıklıkla serum amilaz aktivitesine eşit veya daha düşüktür. Pankreatitle ilişkili asitte amilaz aktivitesi tipik olarak serumun en az 5 katı olacak şekilde yüksektir.

Plevral sıvı: Normal plevral sıvı amilaz aktivitesi genellikle serum amilazının üst referans sınırından düşük olup plevral sıvı/serum amilaz oranı < 1,0 şeklindedir. Amilazdan zengin plevral efüzyonlarda ayırıcı tanıda pankreatit, özofagus rüptürü ve amilaz üreten neoplaziler başta olmak üzere klinik bağlam dikkate alınmalıdır.

İzoform (izoenzim) yaklaşımı: Plevral efüzyonda pankreatik amilaz izoformunun baskın olması pankreatit ilişkili efüzyon lehine iken, tükürük (salivary) amilaz izoformları daha çok özofagus rüptürü ve malignite ile ilişkili olabilir (klinik gereklilik halinde izoenzim analizi ile desteklenebilir).

 Diğer sıvılar: Vücut sıvısı amilaz aktivitesi pankreatit, özofagus rüptürü veya amilaz üreten neoplazilerde yükselebilir. Sonuçlar mutlaka eş zamanlı serum amilaz ve klinik bulgularla birlikte yorumlanmalıdır.