TİROGLOBULİN

Tiroglobulin (Tg), tiroid follikül lümeninde T4 ve T3 üretiminde rol alan tiroide özgü bir glikoproteindir. Normal bireylerde az miktarda serumda bulunabilir ve düzeyleri tiroid dokusunun büyüklüğü ile ilişkilidir. Guatr, Graves hastalığı veya tiroidit gibi durumlarda artabilir. Tiroid kanseri tedavisi sonrası Tg düzeyinin çok düşük veya saptanamaz olması beklenir; yükselme rezidü veya rekürren hastalık göstergesi olabilir.

Tiroglobulin (Tg), tiroid folliküllerinin lümeninde T4 (tiroksin) ve T3 (triiyodotironin) üretimi için kaynak görevi gören, tiroid bezine özgü yaklaşık 660 kDa ağırlığında bir glikoproteindir. T4 ve T3’ün salınabilmesi için Tg tekrar tirositlere alınır ve proteolitik olarak parçalanarak T4 ve T3 serbestleşir ve dolaşıma salgılanır.

Sağlıklı bireylerde T4 ve T3 ile birlikte az miktarda intakt Tg da dolaşıma salınır ve serumda saptanabilir. Serum Tg düzeyleri genellikle tiroid bezinin büyüklüğü ile paralellik gösterir (TSH düzeyine bağlı olarak yaklaşık her gram tiroid dokusu başına 0,5–1,0 ng/mL Tg). Tiroid dokusunda düzensiz büyüme (guatr), artmış tiroid aktivitesi (Graves hastalığı) veya bez yıkımı (tiroidit) gibi durumlarda dolaşıma daha fazla Tg salınabilir.

Klinik olarak serum Tg ölçümünün temel kullanım alanı, folliküler hücre kökenli diferansiye tiroid kanseri hastalarının takibidir. Tg tiroid dokusuna özgü olduğundan, tiroid kanseri tedavisi sırasında bez çıkarıldıktan sonra serum Tg düzeyinin saptanamaz veya çok düşük olması beklenir.

Güncel klinik kılavuzlara göre tiroidi tamamen çıkarılmış (atiroid) bireylerde serum Tg düzeyinin 1 ng/mL’nin üzerinde olması, rezidü veya rekürren hastalık açısından şüpheli kabul edilir. Tanısal doğruluğu artırmak için bu ölçümün genellikle TSH stimülasyonu sonrası yapılması önerilir. Bu stimülasyon, tiroid hormon tedavisinin kesilmesi veya rekombinant insan TSH enjeksiyonu ile sağlanabilir. Çoğu hastada nüks riski düşük olduğundan daha sonraki takiplerde genellikle stimülasyonsuz Tg ölçümü yeterlidir.

Kullanım Amacı

Tiroid kanseri nedeniyle tiroidektomi ve radyoaktif iyot tedavisi uygulanmış hastalarda takip ve nüks değerlendirmesinde kullanılır.

Test Sonucunun Yorumu

Athyreotik bireylerde Tg >1 ng/mL rezidü veya rekürren hastalık açısından şüpheli kabul edilir. TSH stimülasyonu sonrası Tg ölçümü tanısal duyarlılığı arttırabilir. TgAb varlığı Tg ölçümünde yalancı düşük veya bazı yöntemlerde yalancı yüksek sonuçlara neden olabilir. TgAb pozitif hastalarda kütle spektrometrisi ile Tg ölçümü tercih edilir.

Güncel kılavuzlar, tiroglobulin (Tg) ölçümünün yüksek duyarlılığa sahip bir immünoassay yöntemi ile yapılmasını önermektedir (kantitasyon sınırı <1,0 ng/mL). Stimülasyonsuz Tg ölçümlerinde ise tespit sınırının 0,1–0,2 ng/mL aralığında olması önerilir.

Tüm olgularda serum antitiroglobulin otoantikorlarının (TgAb) da ölçülmesi gerekir ve tercihen düşük konsantrasyonları saptayabilen bir yöntem kullanılmalıdır. TgAb saptandığında laboratuvar raporunda, özellikle immünometrik yöntem kullanılmışsa, yalancı düşük Tg sonuçları olasılığı konusunda klinisyene uyarı verilmelidir. Görünen Tg düzeyi 1,0 ng/mL’nin altında ise numunenin kütle spektrometrisi ile ölçülmesi önerilir. Bu yöntem, TgAb varlığında bile Tg’yi yaklaşık 0,2 ng/mL düzeyine kadar doğru şekilde saptayabilir (rezidü veya rekürren hastalık riski yaklaşık <%1–3).

1,0 ng/mL üzerindeki Tg düzeylerinde genellikle ek değerlendirme önerildiğinden, bu örneklerde kütle spektrometrisi ile ölçüm her zaman gerekli olmayabilir. Bununla birlikte, atiroid hastalarda Tg düzeyinin bu eşik değerin hemen üzerinde olması durumunda rezidü veya rekürren hastalık için pozitif prediktif değer düşüktür (%3–25). Tg düzeyi 10 ng/mL’nin üzerine çıktığında ise rezidü veya rekürren hastalık riski en az %25 olup birçok çalışmada %60–90’ın üzerinde risk bildirilmiştir.

Seçilmiş bazı hastalarda, TgAb pozitifliği bulunan örneklerde Tg düzeyi 1,0 ng/mL’nin üzerinde ancak 10 ng/mL’nin altında olsa bile kütle spektrometrisi ile ölçüm yapılması yararlı olabilir. Bu durum özellikle cerrahi sonrası birkaç gram rezidü tiroid dokusu bulunan hastalarda daha önemlidir; çünkü bu hastalarda rezidü doku nedeniyle kanser varlığından bağımsız olarak serum Tg düzeyi genellikle 1–10 ng/mL aralığında kalabilir.

Serumda antitiroglobulin otoantikorlarının (TgAb) varlığı immünometrik yöntemlerle yapılan Tg ölçümlerinde Tg konsantrasyonunun olduğundan düşük ölçülmesine yol açabilir. TgAb pozitif örneklerde immünoassay yöntemleri Tg düzeyini %60’a kadar düşük ölçebilir. Ayrıca TgAb içeren ve immünoassay ile Tg negatif bulunan örneklerin yaklaşık %20’sinde, sıvı kromatografi-tandem kütle spektrometrisi ile Tg pozitifliği saptanmıştır. Bu nedenle TgAb pozitif hastalarda Tg ölçümü için kütle spektrometrisi tercih edilen yöntemdir.

Tiroglobulin referans aralıkları tiroid bezi sağlam bireyler için geçerlidir ve tiroid kanseri nedeniyle cerrahi geçirmiş hastalar için geçerli değildir. Tiroidektomi veya folliküler kökenli tiroid kanseri tedavisi görmüş hastalarda Tg referans değerleri, cerrahi sonrası kalan tiroid dokusunun miktarına bağlıdır. Tg sonuçları, düzeyi ne olursa olsun, papiller veya folliküler tiroid kanserinin varlığı ya da yokluğu için tek başına kesin kanıt olarak yorumlanmamalıdır. Sonuçlar mutlaka klinik değerlendirme ile birlikte ele alınmalıdır.